Posts

सहावी माळ : श्री धरणकरीण

Image
 सहावी माळ : श्री धरणकरीण नवरात्रीच्या सहाव्या माळेत आज जाणून घेऊया सडये-पिरंदवणे-वाडाजून या महालातील साती आसरा पैकी एक असलेल्या श्री धरणकरीण देवीविषयी... सडयेतून पिरंदवणेमार्गे थेट टोळवाडीतून मयुरेश्वराच्या मंदिरापुढे असणार्‍या घनदाट रस्त्याने अवघी पाच मिनीटे गेल्यावर नदीच्या निसर्गरम्य जलाशयात श्री धरणकरीण ही देवता वसली आहे. हे ठिकाण इतके निसर्गरम्य आहे की, या क्षेत्राचा पर्यटन-तीर्थक्षेत्रदृष्ट्या विकास झाला, तर ते एक सुरेख असे ‘क’ वर्गातील पर्यटनस्थळ निर्माण होईल. घनदाट जंगल आहे, मोठमोठाल्या पाषाणातून पाण्याचा स्त्रोत वाहत आहे, त्याचा खाली निचरा होत आहे, आणि याच पाषाणाच्या, आणि जलाशयाच्या एका कडेला श्री धरणकरीण देवीचे छोटेखानी, टुमदार मंदिर आहे. पुढे एक छोटेखानी पुलही आहे, ज्यावरून वाहने जातात, आणि त्या पुलावरून खालील दृश्य फार सुंदर दिसते. पावसाळ्यातील या परिसराचे वातावरण खूपच रम्य असे असते. या देवीचे नाव धरणकरीण, वस्तूत: तेथे प्राचीन बांधलेले धरण नाही. नदीच्या उतरंडीतून मोठमोठाल्या पाषाणांचे अडथळे पार करत पाणी खाली कोसळते, ते पुन्हा पाषाणांमुळे अडते आणि साचते. हेच निसर्गनिर्म...

वाडाजूनच्या सड्यावर 30 कातळशिल्पांचा खजिना!

Image
दिवाळीदिवशी वाडाजूनच्या सड्यावर शोधला 30 कातळशिल्पांचा खजिना! सडयेच्या तरूणांनी शोधली मानवासह रेड्यांची मोठाली पावलं, गुढ चाव्या, प्राणी आणि मडके सहभागी तरूण आणि तरूणी.   रत्नागिरी : नरकचतुर्दशी म्हणजे पहाटेचे अभ्यंगस्नान, दिवाळी फराळ आणि फटाक्याची आतषबाजी.. हा सारा नेहमीचा रिवाज टाळत सडयेतील तरूणांनी सलग तिसर्‍या वर्षी नरकचतुर्दशी दिवशी कातळशिल्प शोधयात्रा काढली. या शोधयात्रेतून सडये-वाडाजूनच्या सड्यावर थोडाथोडका नव्हे, तर तब्बल तीसेक ठाशीव, सुस्पष्ठ कातळशिल्पांचा समुह आढळून आला. छोटी, मध्यम आणि मोठाली अशी एकूण 10 रेड्यांची पावलं या ठिकाणी आढळून आली आहेत. 10 मानवाची पावलं आढळून आली आहेत, तर 2 मोठाल्या चाव्याकृती आकृत्या, 2 प्राणी, 1 मडके अशी 30 चित्रे प्रथमच आढळली आहेत. सडयेतील तरूण मंडळी दरवर्षी दिवाळीनिमित्त पदयात्रा काढत असतात. यावर्षीची पदयात्रा वाडाजून सड्यावरील ‘रेडेबावलं’ या गुढकथांनी  प्रसिध्द असलेल्या ठिकाणी गेली होती. बारा रेड्यांची जोतं आणि बारा माणसांच्या दुर्घटनेच्या कथित दुर्घटनेठिकाणी जावून या तरूणांनी सर्व अंधश्रध्दांना मुठमाती देण्याचा प्रयत्न या यात्रेनिमित्...

रावण चाले... धरतरी हाले...!

Image
  टाळ-मृदुंगाच्या साथीनं लयदार म्हण्णीत मंतरलेली रात्र संपून पहाट व्हायला आलेली... तरीही जागचं कुणी हललेलं नाही. बारीक पोरं मांडवात टाकलेल्या चटया, गोणपाटावर आडवी-तिडवी पडलेली.. रात्री जेवल्या-खावल्यानंतर ठाण मांडून बसलेल्या बाया-बापड्यांच्याही आता डोळ्यांवर झाक आलेली... तरीही कुणालाही उठावं, घरी जावं असं वाटत नाही.. इतक्यात अचानक ढोल-ताशे वाजू लागतात.. रंगमंचावरून ‘रावण चाले.. धरतरी हाले..’ अशी रणदुदुंभी गर्जू लागते. क्षणात भर मांडवात गोंधळ उठतो.  सारी बाया-बापडी ताशांच्या आवाजाने सावध होतात. आपल्या पोरां-बाळांना हलवून-डोलवून ‘‘आरं ए, उटा.. उटा.. रावन आला..!’’ अशी  हाकाटी मारतात, ...आणि ‘रावण आला..’ हा शब्द कानी पडताच, अख्खा मांडव ‘याजसाठी केला होता अट्टाहास...’ प्रमाणे दुसर्‍या क्षणाला जागा होतो. पटापटा सारी पोरं उठून बसतात... रावणाच्या वाटेचा वेध घेतात... प्रेक्षकांच्या खूप मागून कुठूनतरी ढोल-ताशे वाजत असतात. त्यांच्यासमोर आगीचे बोतेवाले, तलवारी फिरविणारे आणि जल्लोष करणारे खेळे असा शाही लंकापती रावण सीता स्वयंवरासाठी जनकराजाच्या दरबारात येत असतो.. लगेच बाया-बापडी रावण...

श्री सुंकाई मंदिर कलशारोहण सोहळा

Image
  श्री  सुंकाई मंदिर कलशारोहण सोहळा  रत्नागिरी तालुक्यातील सडये-पिरंदवणे-वाडाजूनचे ग्रामदैवत श्री सुंकाई देवस्थानचा मंदिर कलशारोहण सोहळा थाटात पार पडला. यानिमित्ताने काढण्यात आलेली कलश मिरवणूक तिन्ही वाड्यांच्या ग्रामीण संस्कृतीचे दर्शन घडविणारी ठरली. लहानापासून आबालवृध्दांपर्यंत मोठ्या उत्साहाने या सोहळ्यात सहभागी झाले होते. सडये-पिरंदवणे-वाडाजून गावांचे ग्रामदैवत म्हणून ख्याती असलेल्या श्री सुंकाई मंदिराची देखणी वास्तू ग्रामस्थ, भाविक, दानशूरांच्या देणगीतून उभारण्यात आली आहे. या मंदिराचा शनिवार दि.18 रोजी कलशारोहण सोहळा पार पडला. तत्पुर्वी मंदिराच्या कलशाची भव्त मिरवणूक सडये गावातून काढण्यात आली.  तिन्ही वाड्यांची ढोलपथक, लेझीमपथक, यासंह सडयेतील तरुण, तरुणींनी तिन्ही वाड्यांच्या ग्रामीण संस्कृतीचे दर्शन घडविले. यात लहान मुलांनी गणपतीचे कुटुंब ही संकल्पना साकारली होती. तर जयश्री कुर्टे यांनी झाशीची राणी साकारुन इतिहास जागा केला. अंजली धुमक, सुशिल धुमक, स्वरित धुमक यांच्या छत्रपती शिवराय-जिजाऊ दर्शनाने सार्या शोभायात्रेत विरश्री संचारली होती. अमोल पालये यांनी आणलेल्य...